01.jpg

02.jpg

03.jpg

04.jpg

05.jpg

06.jpg

07.jpg

08.jpg

09.jpg

10.jpg

11.jpg

12.jpg

13.jpg

14.jpg

15.jpg

16.jpg

17.jpg

18.jpg

19.jpg

20.jpg

21.jpg

22.jpg

23.jpg

24.jpg

25.jpg

26.jpg

Samen voor een mooie toekomst van de restauratiebranche

1-3-2021 | In het jaar dat de Vakgroep 40 jaar werd, werd de wereld overvallen door de coronapandemie, kreeg de Vakgroep Restauratie er 4 nieuwe leden bij en vroeg voorzitter Flip van de Burgt aan Aafke van der Werf het voorzitterschap van de Vakgroep Restauratie over te nemen. Tijd voor een gesprek over de Vakgroep en over de meest prangende beleidsonderwerpen van dit moment: het knelpuntenonderzoek ‘Kwaliteit in de keten’ en de borging van de Wet kwaliteit bouw in de restauratiebranche.

Vanwege de bijzondere situatie werken scheidend en aankomend voorzitter samen op tot de Vakgroep weer een ‘gewone’ ledenbijeenkomst kan houden en Flip het stokje officieel aan Aafke kan overdragen.

Wat is er bij de Vakgroep Restauratie de afgelopen 12 jaar veranderd?

Flip: “Toen ik 12 jaar geleden in het bestuur kwam, had de Vakgroep 34 leden. Inmiddels hebben we 45 leden en willen graag doorgroeien, dus stimuleren we bedrijven: laat je certificeren en word lid. Ook binnen de restauratiebranche zijn we meer verbinding gaan zoeken. Mijn voorganger, Boudewijn de Bont, heeft daarin de eerste stappen gezet met het opzetten van het overleg met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en het Breed Overleg Monumentenzorg (BOM). Ik heb dat uit willen bouwen door drempels weg te nemen, zodat we elkaar weten te vinden in de erfgoedwereld en met elkaar samenwerken om de branche verder te helpen. Daarnaast heb ik me ingezet voor goed restauratieonderwijs. Samenwerking in de branche heeft geresulteerd in de oprichting van het Nationaal Centrum Erfgoedopleidingen. Daarmee is het restauratieonderwijs voor Nederland behouden en geborgd. Restauratieonderwijs is een belangrijke voorwaarde om restauratiekwaliteit te kunnen leveren. Zonder goed opgeleide restauratievaklieden geen behoud van ons erfgoed. ”

Uitnodiging aan ambitieuze bouwbedrijven: laat je certificeren en word lid

Aafke: “Ik ga door met het uitbreiden van de samenwerking binnen de branche én van het aantal leden. Dat maakt het certificaat Erkend Restauratie Bouwbedrijf meer waard. Ik heb liever een Vakgroep met 60 leden dan 20. Des te meer leden, hoe representatiever voor de branche.”

Flip, je maakte als bestuurslid de bankencrisis van 2008 mee en nu als voorzitter de coronacrisis. Wat is volgens jou de impact van deze crisis op de restauratiebranche?

“Tijdens de bankencrisis van 2008 is een aantal lidbedrijven failliet gegaan, dat was heel triest. Toen werden veel vaklieden ontslagen, die daarna vaak wat anders zijn gaan doen. Er is veel restauratie-vakmanschap verloren gegaan. Afgelopen jaar stond de hele wereld op zijn kop door de coronapandemie. De restauratie werkt anticyclisch, dus we hebben er nog niet veel last van, maar latent komt er een crisis op ons af. We hebben geleerd van de vorige crisis. Bij de Vakgroep weten we precies welke vaklieden er nodig zijn. Het is belangrijk te blijven investeren. Op termijn zie je daarvan de resultaten. De ERB-bedrijven leiden nieuwe vaklieden op en houden zo het vakmanschap in stand.

ERB-bedrijven houden het vakmanschap in stand

Wat vinden jullie vanuit de Vakgroep belangrijk voor de toekomst van de restauratiebranche?

Flip: “In de periode naar de Tweede Kamer verkiezingen en de formatie van een nieuw kabinet werken we toe naar een programmatisch vervolg op het rapport ‘Naar een duurzame instandhouding van het gebouwde erfgoed’. Nog niet alle destijds benoemde knelpunten in het monumentenstelsel zijn opgelost. Aafke en ik hebben afgelopen jaar samen het overleg gevoerd met onze partners in deze, de Vereniging van Architecten werkzaam in de Restauratie (VAWR) en het Platform voor Gespecialiseerde Aannemers in de Restauratie (GA-platform). Ieder droeg daaraan bij vanuit de eigen visie. Er ligt nu opnieuw een goed rapport over de belangen in de restauratieketen. Het is heel duidelijk waar de stakeholders staan en wat de positie van de Vakgroep is. Onze leden hebben het grootste aandeel in de restauratieomzet in Nederland. Erkende Restauratie Bouwbedrijven (ERB-bedrijven) kennen het instandhoudingsproces het beste en bieden opdrachtgevers dus realistische begrotingen voor restauratie en onderhoud van monumenten. Kwaliteit is daarbij cruciaal, helemaal met het in werking treden van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in 2022.”

Aafke van der Werf is algemeen directeur bij Koninklijke Woudenberg in Ameide. Aafke is opgeleid als stedenbouwkundige en maakte in 2015 de overstap naar de restauratiebranche. Koninklijke Woudenberg is in 1799 opgericht en daarmee een van onze oudste lidbedrijven en zelf erfgoed. Woudenberg is gecertificeerd als Erkend Restauratie Bouwbedrijf, zoals overigens alle leden van de Vakgroep Restauratie. In de persoon van Adriaan Woudenberg stond Koninklijke Woudenberg aan de wieg van de Vakgroep Restauratie in 1980. Naast haar werk in de restauratiebranche initieert Aafke samen met vrienden om de paar jaar een vrijwilligersproject in een arm land om het leven van de kinderen daar een beetje beter te maken.

Aafke: “Ik wil direct aan de slag met de Wkb. De timing klopt nu, de urgentie van de Wkb wordt gezien door de Vakgroepleden, maar ook door partijen waarmee we veel samenwerken, zoals de Stichting ERM, de gespecialiseerde aannemers en de VAWR. De discussie is aangeslingerd. Op welke wijze kunnen de eisen vanuit de Wkb worden ingericht voor de monumentenbranche? Is er mogelijkheid om het instrumentarium voor de ERB-bedrijven als uitgangspunt te nemen voor implementatie? De Vakgroep kan vanuit zijn positie een plek kiezen in het geheel. De waarde van het ERB-certificaat zit hem niet in de beoordelingsrichtlijn zelf, maar in de gecertificeerde bedrijven. Die bedrijven hebben laten zien dat ze de regie over een restauratie goed kunnen voeren, dat ze het proces tot in de puntjes kunnen organiseren, dat ze zorgen voor een goed samenspel tussen de betrokken partijen. De uitvoeringsrichtlijnen zijn de instrumenten om een restauratie goed uit te voeren. De cruciale vraag is: kun je ermee werken? Als je denkt dat de uitvoeringsrichtlijn afdoende is om kwaliteit te borgen, vergis je je. De richtlijn is een stuk papier. Ons punt is dat het gaat om het kundig uitvoeren van het alomvattende proces van de restauratie, dat je als bedrijf de verbinding weet te leggen tussen alle partijen, van opdrachtgever tot architect tot gemeente tot de uitvoerder van het restauratiebouwbedrijf.”

Nu is de tijd om de relevantie van het merk ‘ERB’ te vestigen

Wat verandert er door de Wkb in de verhoudingen in de restauratiebranche?

Aafke: “De rol van het bouwbedrijf in het bouwproces is veranderd. Twintig jaar geleden was de architect als bouwheer leidend in het proces. Nu zie je, zeker met de Wkb in aantocht, dat het restauratiebouwbedrijf een steeds belangrijkere taak krijgt. In de kwaliteitsrichtlijnen worden de verantwoordelijkheid en de risico’s van het bouwproces verplaatst van de tandem opdrachtgever-architect naar de marktpartij, die het project realiseert, het ERB-bedrijf dus. Keuzes in het belang van het monument zijn moeilijk. Je wilt technisch goed werk afleveren en het monument goed in stand houden. Dat is ambachtelijk werk waarbij keuzes gemaakt worden aan de hand van de Restauratieladder. In de restauratie stuit je vaak op onverwachte zaken, waardoor het project anders loopt dan verwacht in de planvorming. De architect speelt een belangrijke rol om richting de opdrachtgever te ondersteunen wat de bevindingen van het bouwbedrijf zijn. Voor een vakman op de steiger is er niks zo erg als hij niet de kwaliteit kan leveren, die hij nastreeft. Het leveren van kwaliteit vanuit vakmanschap is trouwens een belangrijk punt voor verbetering van het imago van de bouw. Vaklieden zijn trots op het erfgoed en op vakmanschap. Dat moeten we overdragen op jongeren, dit gevoel is een randvoorwaarde om het vak door te kunnen geven.”

Flip van de Burgt is directeur/mede-eigenaar van Bouw- en Restauratiebedrijf Van de Burgt & Strooij uit Amersfoort, dat hij in 1998 startte met studiegenoot Remco Strooij. Van de Burgt & Strooij is gecertificeerd als Erkend Restauratie Bouwbedrijf en als Erkend Restauratie Timmerbedrijf (één van de weinigen in Nederland) en lid van zowel de Vakgroep Restauratie als de Vereniging Timmerwerk Restauratie. Flip is zeer actief in de restauratiewereld en bekleedt bestuursfuncties bij het Nationaal Centrum Erfgoedopleidingen, de Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg, Nederland Monumentenland en Open Monumentendagen Amersfoort. Daarnaast zit hij in de Raad van Advies van het Nationaal Restauratie Centrum.

Een ERB-bedrijf zal altijd inzetten op behoud van historische onderdelen

Aafke: “Voor instandhouding van ons erfgoed is een aantal basis ingrediënten nodig, namelijk opleiden, kwaliteit en in verbinding zijn, begrip hebben voor elkaars rol en positie in de restauratieketen. Op zich is dit niets nieuws en iedereen wil dit. Opdrachtgevers moeten geholpen worden om vanuit deze basis ingrediënten hun monument in stand te laten houden, met de restauratie-architect als adviseur en de juiste uitvoerende partijen. De Vakgroep opereert vanuit een helicopterview met dit eindbeeld voor ogen en vertaalt dit terug naar ieders rol in het proces. Daar zit een vleug idealisme in, wat in balans moet zijn met de commerciële belangen, want ERB-bedrijven moeten natuurlijk ook geld verdienen. Ik mag op een mooi moment het voorzitterschap overnemen. Er ligt een duidelijke agenda en die wordt alleen maar urgenter. Mijn opdracht is om de toegevoegde waarde van het ERB-certificaat in stand te houden. Samenwerking is de sleutel, de opdracht die er ligt, kan de Vakgroep niet in zijn eentje volbrengen.”

Samenwerking is de sleutel

Hoe sluit je je voorzitterschap straks af, Flip?

Flip: Ik zie mijn missie – verbinden, samenwerken – met Aafke als voorzitter goed gecontinueerd. In samenwerking kun je dingen krachtig neerzetten. Het is fijn mijn taak over te kunnen dragen aan iemand als Aafke. Ik ben blij dat zij de verbinding tussen de partijen in de restauratiebranche verder gaat versterken. De bestuursleden en commissies pakten hun rol goed op en namen de verantwoording voor hun portefeuilles. Ik kijk heel positief terug op de afgelopen jaren en dank een ieder met wie ik heb mogen samenwerken aan een toekomstbestendige erfgoedsector.”

Foto Flip en Aafke samen en foto Aafke: Fred Oosterhuis.